De financieringskosten van Frankrijk blijven stijgen. De 10-jaarsrente bereikte onlangs 3,69 %, het hoogste niveau sinds 2011, tegen een achtergrond van overheidstekorten, geopolitieke spanningen en terughoudendheid bij de centrale banken. Een signaal dat door de financiële markten nauwlettend in de gaten wordt gehouden.
Geopolitieke spanningen, monetair beleid en begrotingstekorten: de oorzaken van de stijging van de Franse rente
Nu de Franse staatsschuld inmiddels meer dan 3.400 miljard euro bedraagt, wakkert de stijging van de rente de zorgen over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën opnieuw aan. Na jaren van bijna gratis geld moet de staat opnieuw lenen tegen veel minder gunstige voorwaarden.
De Franse 10-jaarsrente ligt nu boven het hoogste niveau van de afgelopen 14 jaar, nadat deze afgelopen vrijdag 3,69 % bereikte.
Franse 10-jaarsrente sinds 2005
De periode van ‘magisch geld’, die vóór de coronacrisis werd gekenmerkt door rentes die dicht bij nul of zelfs negatief lagen, behoort nu tot het verleden. Tussen 2019 en 2021 schommelde de Franse 10-jaarsrente inderdaad rond 0 %, tegen de achtergrond van een uiterst accommoderend monetair beleid van de Europese Centrale Bank (ECB), met name door haar omvangrijke aankopen van activa.
Sinds 2021 is de trend omgeslagen, waarna deze in 2022 aanzienlijk versnelde. Deze stijging is te verklaren door verschillende factoren:
- De terugkeer van de inflatie na het herstel na de coronacrisis;
- De energiecrisis als gevolg van de invasie van Oekraïne;
- De monetaire verkrapping door de ECB om de prijsstijgingen te beteugelen.
Naast deze crises baart ook het groeiende wantrouwen ten aanzien van de Franse begrotingsontwikkeling beleggers zorgen. Frankrijk heeft sinds 1974 geen begroting meer in evenwicht gehad, en bij gebrek aan vooruitzichten op herstel schrikt de vrees voor een vlucht naar voren in de komende jaren beleggers af.
Kredietbeoordelaars hebben hun bezorgdheid al geuit. Zo heeft Fitch in september 2025 de kredietwaardigheid van Frankrijk verlaagd naar A+, de vijfde trede op zijn schaal, terwijl het land in 2011 nog de maximale AAA-rating had.
Ten slotte kunnen ook de huidige geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten bijdragen aan deze recente stijging van de rente. De oorlog voert de olieprijs op, waarbij de Brent-prijs weer boven de 100 dollar is gekomen, waardoor het risico op geïmporteerde inflatie in Europa weer toeneemt.
De markten rekenen dan ook minder op renteverlagingen door de ECB, of zelfs op een voorzichtiger monetair beleid, wat de stijging van de Franse langetermijnrente ondersteunt.
Hoe kun je je beschermen tegen een mogelijk faillissement van de Franse staatsschuld?
De spiraal van een uit de hand gelopen schuld is eenvoudig te begrijpen: als beleggers het vertrouwen verliezen in het vermogen van Frankrijk om zijn schulden af te lossen, zullen ze steeds hogere rentes eisen. De staat, die in een tang komt te zitten, zou zijn tekorten en openbare diensten niet meer kunnen financieren, totdat hij gedwongen wordt zijn financiën drastisch te saneren.
Dit scenario is extreem, maar zeker niet ongekend, zoals blijkt uit Argentinië, dat in 200 jaar tijd negen keer in gebreke is gebleven bij de aflossing van zijn schuld, Duitsland, dat na afloop van de twee wereldoorlogen twee keer in gebreke is gebleven, wat met name heeft bijgedragen aan de hyperinflatie van de mark in de jaren twintig, of Griekenland, met zijn gedeeltelijke wanbetaling in 2012.
In deze context lijkt Bitcoin een alternatief te zijn. Op individueel niveau kan het bezit van Bitcoin bescherming bieden tegen een mogelijke geldontwaarding als gevolg van beleid dat de munt opoffert, maar ook tegen mogelijke inbeslagnames van het vermogen van de bevolking, zoals Roosevelt dat in 1933 deed met Executive Order 6102, die het bezit van fysiek goud verbood.
Voor de staat zou het gebruik van Bitcoin als strategische reserve, net als goud, de mogelijkheid bieden om de reserves te diversifiëren en te profiteren van de potentiële groei van deze munteenheid op de lange termijn. Mocht de schuld uit de hand lopen, dan zou Bitcoin een rol als veilige haven kunnen spelen, zowel voor burgers als voor landen.
