Bitcoin maakt een kritieke periode door: de transactiekosten dalen en niet alle blokken zijn vol. Aangezien de veiligheid van het netwerk afhankelijk is van deze economische prikkels, rijst de dringende vraag: is een model dat uitsluitend op kosten is gebaseerd op lange termijn houdbaar?
Zou de Bitcoin-blockchain kunnen verdwijnen als alle BTC’s eenmaal zijn gemined?
Sinds ongeveer een jaar zien de Bitcoin- en Ethereum-blockchains een aanzienlijke daling van de geïnde transactiekosten. Deze situatie is deels te verklaren door een nieuwe fase van acceptatie door instellingen, die voor het bewaren en verhandelen van hun activa gebruikmaken van derde partijen, waardoor de on-chain-activiteit afneemt.
Op Bitcoin versterkt de opkomst van tweede-laagoplossingen zoals het Lightning Network of Liquid deze dynamiek. Deze tools maken het voor gebruikers eenvoudiger, vertrouwelijker en vooral goedkoper om hun activa te beheren.
Deze daling van de activiteit doet een oude discussie herleven: de toekomst van Bitcoin in een wereld waar de beloningen voor mining laag blijven. Wat zal er gebeuren als de kosten de enige bron van inkomsten voor miners worden?
Zoals uit onderstaande grafiek blijkt, bevinden de transactiekosten die per Bitcoin-blok worden geïnd zich momenteel op hun laagste niveau, namelijk rond de 2.000 dollar, een drempel die vergelijkbaar is met die tijdens de bearmarkt van 2022.
Het is dan moeilijk voor te stellen dat Bitcoin en zijn miners op lange termijn kunnen overleven met zulke lage kosten. Zodra de beloning per blok, die om de vier jaar met de halving wordt gehalveerd, verwaarloosbaar wordt, zullen miners moeten rekenen op hogere kosten om rendabel te blijven.
Deze kritiek is weliswaar relevant, maar gaat voorbij aan een essentieel punt in het ontwerp van Satoshi Nakamoto: mining is ontworpen om zich aan te passen aan de economische toestand van het netwerk.
De onderstaande grafiek laat zien dat, ondanks historisch lage kosten, de totale beloning (kosten + subsidie) hoog blijft, als we de pieken van euforie buiten beschouwing laten, zoals die tijdens de bull run van 2021 of tijdens periodes van hoge activiteit in verband met Ordinals en Runes.
Wat gebeurt er als de kosten langdurig laag blijven?
Het is moeilijk, zo niet onmogelijk, om te voorspellen hoe miners zullen reageren op een voortdurende daling van de beloningen als de on-chain-activiteit niet weer toeneemt.
Toch is de miningmarkt nog nooit zo bloeiend geweest. De hashrate, dat wil zeggen de rekenkracht die het netwerk beveiligt, heeft zojuist een historisch record gebroken, wat bewijst dat de activiteit ondanks de daling van de kosten zeer winstgevend blijft.
Met een gemiddelde van 962 EH/s is er nog nooit zoveel vermogen ingezet voor de beveiliging van de Bitcoin-blockchain, ondanks de lage kosten.
Dit percentage is tien keer hoger dan na het “China Ban” van 2021, toen meer dan 50% van de miners (die toen in China gevestigd waren) van de ene op de andere dag hun activiteiten moesten staken.
Een aanhoudende daling van de kosten zou dus wel eens kunnen leiden tot een daling van de hashrate, waardoor de minst concurrerende miners failliet zouden gaan, maar dat zou nog niet het einde van Bitcoin betekenen. Het netwerk is zo ontworpen dat het zich automatisch aanpast aan deze schommelingen in de hashrate.
Ten slotte blijft het, zelfs in het geval dat industriële mining niet langer rendabel zou zijn, denkbaar dat de activiteit weer in handen komt van individuele gebruikers. Deze zouden ervoor kunnen kiezen om het netwerk uit overtuiging te beveiligen, niet voor winst, met als doel een monetair systeem te behouden dat zij essentieel achten.
