Wyścig w dziedzinie sztucznej inteligencji znacznie zwiększa globalny popyt na pamięć RAM. Jak pokazuje rywalizacja gospodarcza i dyplomatyczna między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, pamięć RAM staje się prawdziwym wyzwaniem strategicznym. Ten gwałtowny wzrost cen ma również wpływ na Bitcoin, dla którego pamięć i przechowywanie danych pozostają kluczowe dla węzłów i infrastruktury wydobywczej.
Sztuczna inteligencja wywiera bezprecedensową presję na łańcuchy dostaw pamięci
Od września 2025 r. ceny modułów pamięci RAM (płytki drukowanej, na której zamontowane są układy scalone pamięci) wzrosły od 163% do 619%. Ta radykalna zmiana ma miejsce w kontekście geopolitycznym naznaczonym szaleńczym wyścigiem w dziedzinie sztucznej inteligencji (AI).
Od 2024 r. rozwój AI głęboko zmienił sposób wykorzystania pamięci. Dotyczy to dużych modeli językowych (LLM), które wymagają dużej mocy obliczeniowej oraz bardzo szybkiego transferu danych między procesorami graficznymi a pamięcią.
W związku z tym pamięć o wysokiej przepustowości (HBM) staje się niezbędna, ponieważ zapewnia zarówno niskie opóźnienia, jak i bardzo wysoką przepustowość. Najwięksi gracze na rynku sztucznej inteligencji wykorzystują zatem coraz większą część światowej produkcji pamięci (DRAM i NAND) do wyposażenia centrów danych przeznaczonych do szkolenia i wnioskowania dużych modeli.
Infrastruktury te są niezwykle wymagające pod względem pamięci i szybkiego przechowywania danych, co skłania producentów do skupiania się na najbardziej dochodowych segmentach, takich jak pamięć serwerowa i HBM, kosztem produktów przeznaczonych dla konsumentów indywidualnych. Ta strategiczna reorganizacja spowodowała sztuczny niedobór w niektórych segmentach rynku.
Wzrost cen nie jest jednolity i dotyka w szczególności wersje o dużej pojemności. Dotyczy to modułów DDR4 i DDR5, standardowych modeli stosowanych w komputerach PC i platformach wydobywczych.
Na przykład moduł DDR5 o pojemności 32 GB odnotował spektakularny wzrost na wszystkich rynkach, ceny w Stanach Zjednoczonych wzrosły z 149 USD do 392 USD (+163%), a ceny w Japonii odnotowały najbardziej ekstremalny wzrost, z 16 000 jenów do 115 090 jenów (+619%).
Ograniczony bezpośredni wpływ, ale kosztowne pośrednie skutki dla działalności związanej z wydobywaniem bitcoinów
Jak wiadomo, wydobywanie bitcoinów opiera się na algorytmie SHA-256, algorytmie skrótu używanym do zabezpieczania i weryfikacji bloków w sieci. Algorytm ten jest zasadniczo arytmetyczny, co oznacza, że wykonuje intensywne operacje obliczeniowe, ale wymaga tylko bardzo niewielkich ilości pamięci RAM do przechowywania zmiennych tymczasowych.
W praktyce oznacza to, że nawet znaczny wzrost ceny pamięci RAM nie ma prawie żadnego wpływu na koszt produkcji układów ASIC (układów scalonych przeznaczonych do wydobywania), którego głównymi składnikami są: krzem, grawerowanie w nanometrach, opakowanie i rozpraszanie ciepła.
Jednak wpływ wzrostu ceny pamięci RAM jest odczuwalny w sposób pośredni. Węzły Bitcoin przechowują bowiem cały łańcuch bloków na dysku SSD, który wykorzystuje pamięć flash NAND, a pamięć RAM wykorzystują do mempoolu lub pamięci podręcznej UTXO.
Jeśli cena pamięci RAM znacznie wzrośnie, koszty eksploatacji tych węzłów wzrosną, co może zniechęcić niektóre osoby lub organizacje do utrzymywania pełnych węzłów, zmniejszając w ten sposób liczbę niezależnych uczestników i różnorodność sieci.
Innymi słowy, Bitcoin pozostaje odporny na wzrost cen pamięci RAM wykorzystywanej do produkcji bloków, ale przedłużający się wzrost kosztów pamięci może wpłynąć na decentralizację i odporność sieci.
Warto zauważyć, że dyrektor generalny TeamGroup, producenta modułów pamięci RAM, stwierdził, że normalizacja cen pamięci prawdopodobnie nie będzie możliwa przed 2027-2028 r., w oczekiwaniu na pojawienie się nowych mocy produkcyjnych na rynku.
