Nowa, budząca kontrowersje propozycja, BIP-444, ma na celu ograniczenie danych niefinansowych w sieci Bitcoin. Przedstawiona jako tymczasowy środek bezpieczeństwa, zagraża jednak „legalnym” transakcjom i ponownie porusza kwestię kontroli nad protokołem.
BIP-444: Ochrona czy zagrożenie dla Bitcoina i jego konsensusu?
Od początku 2025 roku społeczność Bitcoina jest wstrząśnięta debatą na temat danych niefinansowych zapisywanych w łańcuchu bloków za pośrednictwem pola OP_RETURN w transakcjach. Podczas gdy programiści Bitcoin Core zdecydowali się podnieść dotychczasowy limit z 80 bajtów do 100 000 bajtów, Luke Dashjr, twórca konkurencyjnego klienta Bitcoin Knots, stanowczo się temu sprzeciwia, uznając te dane za spam i atak na Bitcoin. Obecnie ponad 20% węzłów korzysta z jego klienta.
Pod koniec września wyciek informacji opublikowany przez serwis The Rage ujawnił, że Dashjr rozważa hard fork Bitcoina w celu retroaktywnego usunięcia treści uznanych za niezgodne z prawem. Zaproponował utworzenie zaufanego komitetu wielopodpisowego, którego zadaniem byłaby cenzura bloków zawierających te dane poprzez zastąpienie ich dowodami kryptograficznymi (zero-knowledge proofs). Propozycja ta początkowo nie została potraktowana poważnie.
Obecnie, dzięki pull requestowi nr 2017, który prawdopodobnie stanie się BIP-444 – nową propozycją ulepszenia Bitcoina – Luke Dashjr ma nadzieję chronić łańcuch bloków Bitcoina przed zapisywaniem danych o charakterze niepieniężnym.
Pull request 2017
W przeciwieństwie do pierwotnego pomysłu dotyczącego hard forka, BIP-444 proponuje tym razem tymczasowy soft fork na okres 1 roku, mający na celu ograniczenie nadużyć związanych z wykorzystaniem łańcucha bloków.
W praktyce oznaczałoby to przywrócenie ograniczeń technicznych zniesionych w wersji 30.0 Bitcoin Core:
- Zmniejszenie rozmiaru OP_RETURN do 83 bajtów;
- Ograniczenie rozmiaru OP_PUSHDATA do 256 bajtów;
- Ograniczenie rozmiaru ScriptPubKeys do 34 bajtów.
Niniejszy BIP przedstawiono jako środek nadzwyczajny i przejściowy, mający na celu zapewnienie czasu społeczności na opracowanie trwalszego rozwiązania, czy to w postaci bardziej szczegółowych zasad, czy też rozwiązań wykraczających poza konsensus.
Głównym zmartwieniem wyrażanym przez Dashjr i jego zwolenników jest zachowanie neutralności prawnej Bitcoina poprzez zapobieganie sytuacji, w której nielegalne treści stanowiłyby zagrożenie prawne dla operatorów węzłów.
Soft fork, który prawdopodobnie położy kres neutralności Bitcoina
Chociaż pierwotne motywacje Luke’a Dashjra do zaproponowania tego soft forka są godne pochwały, mechanizmy, które zamierza on wdrożyć, mogą mieć poważne konsekwencje dla funkcjonowania łańcucha bloków, a także dla jego neutralności. Wielokrotnie propozycję tę porównywano z europejskim rozporządzeniem ChatControl.
W praktyce BIP-444 mógłby spowodować zamrożenie niektórych środków, uniemożliwiając wydatkowanie UTXO przez cały czas trwania soft forka, który – choć przedstawiany jako tymczasowy – mógłby przedłużyć się w nieskończoność, jeśli nie dojdzie do trwałego konsensusu.
UTXO te zostałyby uznane za nieważne, ponieważ nie są zgodne z nowymi zasadami wprowadzonymi przez aktualizację.
Jedną z głównych zmian jest wyłączenie opkodu OP_IF w Tapscript, uniemożliwiające wykonywanie skryptów warunkowych. Wpłynęłoby to na „uzasadnione” zastosowania, takie jak mechanizmy dziedziczenia (warunkowe blokady czasowe) lub podpisy wielokrotne (multisig) stosowane przez niektóre zaawansowane portfele Bitcoin.
Ponadto ograniczenie rozmiaru bloków kontrolnych Taproot uniemożliwia niektóre „głębokie wydatki” w złożonych drzewach Merkle’a, blokując na stałe dostęp do odnośnych środków.
Zwolennicy BIP-444 uważają, że użytkownicy będą mieli czas na przeniesienie swoich aktywów przed aktywacją za pośrednictwem „User-Activated Soft Fork (UASF)” i określają krytykę jako FUD. Jednak głosy sprzeciwu potępiają to jako formę cenzury protokołowej, która może spowodować chaotyczny fork i zamrożenie nieaktywnych środków.
Na razie propozycja nie została jeszcze formalnie przyjęta jako oficjalny BIP, ale już wywołuje burzliwą debatę na temat decentralizacji Bitcoina.
Jak na ironię, pull request, który mógłby uczynić ten tekst BIP-444, nosi numer 2017, co stanowi mimowolne nawiązanie do roku forka Bitcoin Cash, naznaczonego kolejną ideologiczną batalią wokół wielkości bloków.
