Wyścig w dziedzinie sztucznej inteligencji znacznie zwiększa światowy popyt na pamięć RAM. W kontekście rywalizacji gospodarczej i dyplomatycznej między Stanami Zjednoczonymi a Chinami pamięć RAM staje się prawdziwym wyzwaniem strategicznym. Ten gwałtowny wzrost cen ma również wpływ na Bitcoin, dla którego pamięć i przechowywanie danych pozostają kluczowe dla węzłów i infrastruktury wydobywczej.
Sztuczna inteligencja wywiera bezprecedensową presję na łańcuchy dostaw pamięci
Od września 2025 r. ceny modułów pamięci RAM (płytki drukowanej, na której zamontowane są układy scalone pamięci) wzrosły o 163% do 619%. Ta radykalna zmiana wpisuje się w kontekst geopolityczny naznaczony szaleńczym wyścigiem w dziedzinie sztucznej inteligencji (AI).
Od 2024 r. rozwój sztucznej inteligencji głęboko zmienił sposoby wykorzystania pamięci. Dotyczy to zwłaszcza dużych modeli językowych (LLM), które wymagają dużej mocy obliczeniowej oraz bardzo szybkiego przesyłu danych między procesorami graficznymi (GPU) a pamięcią.
W związku z tym pamięć o wysokiej przepustowości (HBM) staje się niezbędna, ponieważ zapewnia zarówno niskie opóźnienia, jak i bardzo wysokie przepustowości. Najwięksi gracze na rynku sztucznej inteligencji wykorzystują zatem coraz większą część światowej produkcji pamięci (DRAM i NAND) do wyposażenia centrów danych przeznaczonych do uczenia i wnioskowania w oparciu o duże modele.
Infrastruktury te wymagają ogromnych zasobów pamięci i szybkiej pamięci masowej, co skłania producentów do skupienia się na najbardziej dochodowych segmentach, takich jak pamięć serwerowa i HBM, kosztem produktów przeznaczonych dla konsumentów. Ta strategiczna reallokacja spowodowała sztuczny niedobór w niektórych segmentach rynku.
Wzrost cen nie jest jednolity i dotyka w szczególności warianty o dużej pojemności. Dotyczy to modułów DDR4 i DDR5, standardowych modeli stosowanych zwłaszcza w komputerach PC i platformach do kopania kryptowalut.
Na przykład moduł DDR5 o pojemności 32 GB odnotował spektakularny wzrost cen na wszystkich rynkach; ceny w Stanach Zjednoczonych wzrosły z 149 USD do 392 USD (+163%), a ceny w Japonii odnotowały najbardziej ekstremalny wzrost, z 16 000 jenów do 115 090 jenów (+619%).
Regionalny wpływ na ceny pamięci RAM, autor: Rost Glukhov
Ograniczony bezpośredni wpływ, ale kosztowne pośrednie konsekwencje dla działalności związanej z wydobywaniem bitcoinów
Jak Państwo wiedzą, wydobywanie bitcoinów opiera się na algorytmie SHA-256, algorytmie haszującym wykorzystywanym do zabezpieczania i walidacji bloków w sieci. Algorytm ten ma charakter zasadniczo arytmetyczny, co oznacza, że wykonuje operacje wymagające intensywnych obliczeń, ale potrzebuje jedynie bardzo niewielkich ilości pamięci RAM do przechowywania zmiennych tymczasowych.
W praktyce oznacza to, że nawet znaczny wzrost ceny pamięci RAM nie ma praktycznie żadnego wpływu na koszt produkcji układów ASIC (specjalistycznych układów scalonych do wydobywania), których koszt wynika głównie z: krzemu, litografii w skali nanometrowej, pakowania oraz odprowadzania ciepła.
Jednak wpływ wzrostu cen pamięci RAM odczuwalny jest w sposób pośredni. Węzły Bitcoin przechowują bowiem na dysku SSD, wykorzystującym pamięć flash NAND, cały łańcuch bloków, a pamięć RAM wykorzystują do obsługi mempoolu lub pamięci podręcznej UTXO.
Jeśli cena pamięci RAM znacznie wzrośnie, koszty eksploatacji tych węzłów wzrosną, co może zniechęcić niektóre osoby lub organizacje do utrzymywania pełnych węzłów, zmniejszając w ten sposób liczbę niezależnych uczestników i różnorodność sieci.
Innymi słowy, Bitcoin pozostaje odporny na wzrost cen pamięci RAM wykorzystywanej do generowania bloków, jednak długotrwały wzrost kosztów pamięci może wpłynąć na decentralizację i odporność sieci.
Warto zauważyć, że dyrektor generalny TeamGroup, producenta modułów pamięci RAM, stwierdził, że normalizacja cen pamięci prawdopodobnie nie nastąpi przed rokiem 2027–2028, w oczekiwaniu na pojawienie się na rynku nowych mocy produkcyjnych.
