Hoewel Duitsland al in 2013 via de BaFin een voorsprong had genomen op andere Europese landen door cryptovaluta’s te reguleren, wordt het land nu geconfronteerd met een golf van vertrekkende bedrijven en sluitingen. De oorzaak: te strenge regelgeving, astronomische licentiekosten en een gebrek aan durfkapitaal.
Regelgeving die crypto-innovatie in Duitsland verstikt
De Duitse federale financiële toezichthouder, BaFin genaamd, legde al in 2013 een duidelijk regelgevingskader op voor crypto-activiteiten, waarbij Bitcoin werd geclassificeerd als een particuliere rekeneenheid waarvoor geen vergunning nodig was voor eenvoudige betalingen. Destijds trok dit investeerders naar het land, met name dankzij de belastingvrijstelling voor cryptovaluta die langer dan een jaar in bezit waren.
Maar Duitsland heeft zijn gunstige regelgevingsklimaat geleidelijk omgevormd tot een hindernisbaan voor cryptobedrijven. Tegenwoordig kost het verkrijgen van een vergunning bij de BaFin minimaal 10.750 euro aan kosten, met een verplicht startkapitaal van 125.000 euro. Daarnaast kunnen de jaarlijkse toezichtskosten oplopen tot 500.000 euro, afhankelijk van de complexiteit van de activiteiten, en kan de registratieprocedure tot zes maanden in beslag nemen.
Deze eisen hebben verschillende grote spelers ertoe aangezet de markt te verlaten. Binance heeft in juli 2023 zijn aanvraag voor een Duitse vergunning ingetrokken, onder verwijzing naar ingrijpende veranderingen in de markt- en regelgevingssituatie. Nuri, voorheen Bitwala, ging in augustus 2022 failliet nadat het surseance van betaling had aangevraagd; het bedrijf slaagde er ondanks zijn 500.000 gebruikers niet in investeerders te vinden. De beurs sloot definitief haar deuren in december 2022.
En dat is nog niet alles. Bovendien hebben de Duitse autoriteiten in september 2024 47 crypto-platforms gesloten, die ervan werden beschuldigd het witwassen van geld te faciliteren. Hoewel sommige inderdaad illegaal waren, bevonden zich daaronder ook sites zoals Xchange.cash, die sinds 2012 miljoenen transacties verwerkten.
Een uittocht naar meer gastvrije landen
De cijfers over innovatie in Duitsland spreken dan ook boekdelen: 26 % van de Duitse tech-startups overweegt het land te verlaten, voornamelijk vanwege het gebrek aan durfkapitaal. Uit het „Startup Report 2025“, een onderzoek onder 152 startups uitgevoerd door Bitkom, de Duitse brancheorganisatie voor de digitale sector, blijkt dat 81 % vindt dat investeringsfondsen en business angels veel terughoudender zijn geworden om te investeren. Nog ernstiger: slechts 23 %, oftewel minder dan één op de vier start-ups, denkt dat er in Duitsland genoeg geld beschikbaar is om het ecosysteem adequaat te financieren.
Voor de cryptosector zou dit percentage nog hoger kunnen liggen.
Het gevolg is dat veel start-ups de afgelopen jaren de voorkeur hebben gegeven aan vestiging in Estland of Malta, waar de Europese regelgeving gemakkelijker kan worden toegepast zonder dat daar nationale wetten of voorschriften bovenop komen. Ook de Verenigde Staten, waar president Donald Trump zich steeds innovatievriendelijker toont en vooral openstaat voor cryptovaluta, vormen een goed alternatief.
