Zapowiadany od początku roku projekt HIP-3 ożywił ekosystem Hyperliquid od momentu jego uruchomienia 13 października 2025 r. Uznawana za największy przełom czwartego kwartału, ta aktualizacja eliminuje scentralizowaną stronę trzecią i pozwala każdemu, kto zdeponuje 500 000 HYPE, stworzyć własny rynek kontraktów wieczystych. To rewolucja łącząca innowację, społeczność i nowe możliwości dla twórców.
Centralizacja jako sedno problemu
Przed wprowadzeniem HIP-3 tworzenie nowych rynków na platformie Hyperliquid zależało od walidatorów lub scentralizowanych zespołów, które samodzielnie decydowały, jakie aktywa mogą zostać wprowadzone do obrotu. Każdy rynek wymagał ręcznego zatwierdzenia, co sprawiało, że proces ten był powolny i nieprzejrzysty.
Model ten stwarzał szereg problemów:
- był sprzeczny z zdecentralizowanym charakterem łańcucha bloków;
- stanowił barierę wejścia;
- ograniczał tworzenie innowacyjnych produktów, takich jak spersonalizowane indeksy czy rynki „egzotyczne”.
W obliczu tych ograniczeń społeczność i zespół Hyperliquid opracowali HIP-3: całkowicie otwarty i zdecentralizowany system służący do tworzenia rynków kontraktów wieczystych.
Czym jest HIP-3?
Sercem HIP-3 jest model stakingu i zdecentralizowanych aukcji. Teraz każdy (DAO, osoba prywatna lub instytucja) może uruchomić rynek bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody, stakując tokeny HYPE.
Protokół wykorzystuje system aukcji holenderskiej (Dutch Auction) odbywający się co 31 godzin za pośrednictwem HyperCore, przyznający prawa do uruchamiania rynków przy jednoczesnym zapobieganiu spamowi. Każdy operator musi zdeponować jako zabezpieczenie blisko 500 000 tokenów HYPE (około 20 milionów dolarów), co podlega mechanizmowi slashingu.
Slashing
Jest to forma sankcji finansowej: jeśli operator działa w złej wierze (manipulacja oracle’em, narażanie rynku na ryzyko), całość lub część jego wkładu może zostać skonfiskowana w drodze głosowania walidatorów. System ten tworzy zabezpieczenie oparte na zaufaniu, łącząc interesy twórców rynku z interesami użytkowników.
HIP-3 przekształca Hyperliquid w prawdziwy, ujednolicony ekosystem, w którym wszystkie rynki korzystają z tego samego silnika: HyperCore. To właśnie on zarządza księgą zleceń, dopasowywaniem zleceń, konsensusem i płynnością. Jeśli Hyperliquid jest domem, to HyperCore stanowi jego fundamenty.
Architektura ta zapewnia interoperacyjność wszystkich rynków: korzystają one z tej samej płynności, tych samych interfejsów API i umożliwiają płynną komunikację między produktami. Hyperliquid staje się „Everything Exchange”, platformą zdolną do obsługi kryptowalut, akcji, indeksów, surowców, a nawet rynków prognostycznych.
Źródło: Hyperliquid Daily
Ventual: tradycyjne finanse wkraczają na HIP-3
Niektóre projekty zamierzają wykorzystać tę nową swobodę. Wśród nich znajduje się Ventual, DEX oparty na HIP-3. Umożliwia on spekulowanie na wartości prywatnych start-upów, takich jak OpenAI czy SpaceX, które dotychczas były niedostępne dla DeFi.
Dzięki HIP-3 Ventual ma całkowitą swobodę w projektowaniu własnego produktu: zabezpieczeń, opłat, marż, notowanych aktywów, wyroczni, a nawet zarządzania likwidacjami. Wszystko można dostosować do własnych potrzeb.
Każdy sub-DEX zbudowany przy użyciu HIP-3 funkcjonuje zatem jak niezależna giełda, z własnym księgą zleceń, płynnością i zachętami ekonomicznymi. Prawdziwy zestaw narzędzi dla programistów.
Przed pojawieniem się HIP-3 taki model byłby niemożliwy. Tradycyjne platformy DeFi opierają się na oraklach ograniczonych do klasycznych danych (kryptowaluty, indeksy, surowce). Niemożliwe było zatem włączenie bardziej nietypowych aktywów, takich jak wyceny prywatnych start-upów.
Ventual może to teraz zrobić, dostosowując nawet swoje mechanizmy likwidacji do charakteru tych niepłynnych aktywów. Innowacja ta toruje drogę nowej generacji produktów finansowych opartych na blockchainie, łączących tradycyjne finanse z DeFi.
Dla najbardziej odważnych użytkowników na sieci testowej może właśnie trwać faza airdropu: https://testnet.ventuals.com/trade
Testnet
Sieć testowa to wersja próbna łańcucha bloków, w której użytkownicy mogą testować funkcje protokołu bez narażania prawdziwych środków.
Rankingi są widoczne w zakładce „Leaderboard”, a zasady pozostają proste: osiągać jak największy wolumen, jak najregularniej, jednocześnie generując zyski (dodatni PnL). Nie podano jeszcze żadnej oficjalnej daty, ale rywalizacja już trwa w najlepsze.
Można też wpłacać stablecoiny (USDT, USDC) do skarbca Ventuals na platformie Hyperbeat, aby zdobyć punkty.
Ograniczenia i kontrowersje związane z HIP-3
Pomimo swoich ambitnych celów, HIP-3 budzi wiele krytyki. Przy opłacie wpisowej wynoszącej 500 000 HYPE, uczestniczyć w nim mogą wyłącznie podmioty dysponujące dużym kapitałem, takie jak Framework Ventures, Ethena czy HyenaTrade. Powoduje to powstanie nowego rodzaju centralizacji – tym razem ekonomicznej – ze szkodą dla małych innowatorów.
Wdrażający muszą samodzielnie zarządzać całą konfiguracją techniczną: wyroczniami, zabezpieczeniami, depozytami zabezpieczającymi, bezpieczeństwem… Błąd może spowodować straty dla walidatorów lub doprowadzić do nieuzasadnionego slashingu. Hyperliquid przyznał zresztą, że napotkał trudności w tej kwestii.
Wreszcie centralizacja nie zostaje całkowicie wyeliminowana: zmienia jedynie formę, przechodząc od zarządzania politycznego do kontroli ekonomicznej, w ramach której najbogatsi mogą dominować w ekosystemie, niezależnie od trafności lub jakości rynków.
