Ondanks een scherpe daling op 30 januari hebben de goud- en zilverprijzen symbolische drempels overschreden, met een razendsnelle stijging in enkele maanden tijd en recordvolumes. Afgezien van het monetaire verhaal lijkt de huidige dynamiek op een markt die wordt aangestuurd door kapitaalstromen, tegen de achtergrond van de opname van het wereldwijde spaaroverschot. Een krachtige, maar onstabiele motor. Loopt deze stijging van de edelmetaalprijzen ten einde?
Goud wint aan vaart, zilver nog meer
Goud en zilver maken al enkele maanden een razendsnelle stijging door. De stijging die de afgelopen jaren is ingezet, is aanzienlijk versneld, tot het punt waarop de prijs van een ounce goud de drempel van 5.000 dollar overschrijdt en die van een ounce zilver de drempel van 100 dollar.
Na een stijging van meer dan 60 % in 2025 heeft de goudprijs sinds het begin van het jaar tot en met 30 januari al een winst van meer dan 15 % geboekt. Zilver, dat in 2025 met meer dan 140 % was gestegen, is sinds 1 januari met ongeveer 40 % gestegen.
Deze versnelling is ook terug te zien in de snelheid waarmee de prijzen stijgen. Het kostte goud bijna 1.700 dagen om van 2.000 naar 3.000 dollar te stijgen. Het duurde slechts 207 dagen om de 4.000 dollar te bereiken, en daarna slechts 111 dagen om de drempel van 5.000 dollar te overschrijden.
Deze verkorting van de tijd die nodig is om elke schijf van 1.000 dollar te winnen, illustreert een verandering van het patroon die verder gaat dan het simpele debat over de intrinsieke waarde van het metaal.
Op een lineaire grafiek lijkt de stijging van deze metalen van nature parabolisch. De meest bruikbare informatie is te vinden op de logaritmische grafiek, waar de helling de afgelopen maanden ook aanzienlijk steiler is geworden, met name bij zilver.
De relatieve verschillen tussen goud en zilver en hun respectieve vijfjaars voortschrijdende gemiddelden overschrijden de piek van 2011, maar blijven onder de piek van 1980 (Bron: TradingView)
Historisch gezien is is dit soort patroon, dat wordt gekenmerkt door zowel een plotselinge versnelling als een ongewoon grote afwijking van het langetermijngemiddelde (5 jaar op de grafiek), typerend voor periodes van intense speculatie, zelfs wanneer de onderliggende fundamentele factoren wel degelijk reëel zijn, zoals het geval was bij cacao in 2023 of bij goud en zilver in het begin van de jaren 2010.
Een markt die wordt aangedreven door speculatieve stromen dankzij een aantrekkelijk verhaal
Het is verleidelijk om de sterke stijging te verklaren door het verlies aan vertrouwen in Amerikaanse activa, de twijfels over de status van de dollar of de waargenomen uitholling van de onafhankelijkheid van de Federal Reserve (Fed). Deze factoren bestaan wel en vormen een samenhangend verhaal, maar op zichzelf verklaren ze niet de extreme convexiteit die de afgelopen maanden is waargenomen.
De marktgegevens bevestigen een interpretatie die meer op „stromen“ dan op „fundamentele factoren“ is gebaseerd. Het jaar 2025 werd gekenmerkt door recordinstroom in goud-ETF’s (exchange-traded funds). Meer recentelijk maakte de CME Group bekend dat er op 26 januari een absoluut recordaantal van 3.338.528 contracten werd verhandeld op haar metaalplatform.
Het mechanisme is eenvoudig: hoe meer een markt een uitgesproken momentum vertoont en symbolische drempels overschrijdt, hoe meer kapitaalstromen het aantrekt, wat het momentum nog verder versterkt. De spiraal houdt zichzelf in stand en kan langer duren dan verwacht, tot het moment waarop het verhaal dat eraan ten grondslag ligt, begint te wankelen, vaak nog voordat de fundamentele factoren veranderen.
Goud en zilver als „reservoir“ voor overtollige spaargelden
Naast de speculatieve dimensie speelt er nog een meer structurele, vaak onderschatte factor mee: de opname van het wereldwijde overschot aan spaargeld.
Al vele jaren hebben ‘beggar-thy-neighbor’-beleidsmaatregelen de dollar kunstmatig sterk gehouden door kapitaalstromen aan te trekken, waardoor de wisselkoersen hun rol bij het corrigeren van handelsonevenwichtigheden niet ten volle konden vervullen. In deze context is een aanhoudend sterke dollar de norm geworden, ondanks de aanhoudende Amerikaanse handelstekorten.
Als deze tekorten niet langer automatisch worden gecompenseerd door instroom naar activa in dollars, dan wordt de aanpassing via de wisselkoers weer een dominant mechanisme, wat automatisch druk uitoefent op de dollar.
In een wereld die nog steeds wordt gedomineerd door mercantilistische groeimodellen, moet het spaaroverschot worden hergebruikt. Er bestaat echter geen reservealternatief dat voldoende omvangrijk is om dit overschot duurzaam op te vangen. Tegelijkertijd toont de Amerikaanse regering steeds minder tolerantie voor het zonder tegenprestatie opnemen van deze spaargelden. Het resultaat: een deel van dit spaaroverschot zou kunnen worden omgeleid naar goud en zilver, die zich bij gebrek aan beter opdringen als neutrale reserveactiva.
Wat de opwaartse dynamiek zou kunnen doorbreken
Er is een solide fundamentele basis. Maar naarmate de prijzen stijgen, passen de economische actoren zich aan.
De Financial Times merkte onlangs op dat, bij prijzen rond de 112 dollar per ounce, zilver nu tot 26 % van de totale kosten van een fotovoltaïsche module uitmaakt. Geconfronteerd met deze stijging versnellen fabrikanten hun strategieën voor „thrifting“ en substitutie, met name via kopercontacttechnologieën. De industriële vraag wordt daardoor elastischer.
In een door geldstromen gestuurd systeem kan het tot stilstand komen van de stijging ook het gevolg zijn van een simpele verandering in perceptie. Een geopolitieke ontspanning, zoals een handelsakkoord tussen Donald Trump en Xi Jinping of een diplomatieke doorbraak in Oekraïne, zou voldoende kunnen zijn om het heersende verhaal te ondermijnen. Evenzo zou een schok in het monetaire beleid, of simpelweg een herwaardering van de koers van de Federal Reserve, een gecoördineerde golf van winstnemingen kunnen veroorzaken.
In dit kader zou de aankondiging op vrijdag 30 januari door het Witte Huis van de benoeming van Kevin Warsh tot voorzitter van de Fed het verhaal van een te accommoderende Fed kunnen hebben verzwakt. Warsh heeft de Amerikaanse president onlangs weliswaar kunnen overtuigen met partijdige en accommoderende uitspraken, maar zijn trackrecord wijst er eerder op dat hij tot het kamp behoort van de voorstanders van een restrictief beleid, met een verhoogde waakzaamheid ten aanzien van het inflatierisico.
Tijdens de crisis van 2008 toonde hij zich, toen hij nog gouverneur was, terughoudend om de monetaire versoepeling te verlengen na de ondergang van Bear Stearns, waarna hij in het najaar, na de ondergang van Lehman Brothers, bleef hameren op de inflatierisico’s, zelfs toen de economie in een desinflatoire omgeving terechtkwam. Dit contrast tussen een recente toon die als accommoderend wordt beschouwd en een restrictief beleid in het verleden zou voldoende kunnen zijn om een markt die al vol zit met posities te destabiliseren, en daarmee de marginale drijfveer achter de beweging te verzwakken.
Ten slotte spelen ook technische factoren een rol. Een stabilisatie, of zelfs netto-uitstroom, bij goud-ETF’s kan het vertrouwen van recente kopers ondermijnen. Recordniveaus van activiteit in combinatie met hoge volatiliteit vergroten eveneens het risico op episodes van deleveraging, dat wil zeggen een gedwongen afbouw van posities.
In deze context zou een verhoging van de margevereisten door de CME-clearinghouse voor goud- en zilvertermijncontracten – een gangbare praktijk in tijden van spanning – kunnen fungeren als katalysator voor normalisatie.
Impliciete volatiliteit van goud en zilver (Bron: TradingView)
Conclusie
De bullish visie op goud en zilver is niet uitsluitend gebaseerd op geopolitieke factoren of wantrouwen in het monetaire stelsel. Ze is vooral te danken aan een combinatie van zichzelf in stand houdende speculatie en de herallocatie van wereldwijde spaaroverschotten naar ‘neutrale’ reserveactiva. Zolang de geldstromen koopgericht blijven, kan deze dynamiek aanhouden.
Het breekpunt zal waarschijnlijk voortkomen uit een eenvoudige factor: een ommekeer in de ETF-stromen, een ommekeer van de dollar en de reële rente, een verkrapping van de marges op derivaten, of een politieke en monetaire schok die het narratief ondermijnt. Als deze signalen zich voordoen, kan de normalisatie snel verlopen, net zoals de stijging dat was.
