Kiedy Unia Europejska przygotowywała się do wprowadzenia powszechnej kontroli prywatnej komunikacji poprzez projekt ChatControl, Niemcy stanęły na ostatniej linii obrony. Ich sprzeciw uniemożliwił przyjęcie tekstu, który zmieniłby każdy europejski telefon w narzędzie stałej inwigilacji.
Niemcy ostatnią zaporą dla prywatności Europejczyków
W szkole uczymy się o różnych okresach historii, w których rządy zdołały uzasadnić ograniczenie podstawowych wolności na kilka lat, a nawet dziesięcioleci. Naiwnie można by pomyśleć, że te czasy już minęły i że w naszych nowoczesnych demokracjach taki scenariusz nie mógłby się już powtórzyć.
Jednak z biegiem czasu ustępstwa i pojawienie się nowych technologii (informatyka, internet, sztuczna inteligencja, waluty cyfrowe) mogą umożliwić stopniowe wprowadzanie przymusu i masowej inwigilacji, bez rzeczywistej świadomości tego faktu przez zainteresowaną populację.
To dzięki Niemcom udało nam się uniknąć przyjęcia europejskiego rozporządzenia CSAR, znanego lepiej pod nazwą Chat Control.
Aby tekst ten został przyjęty, musiałby zostać zatwierdzony przez przedstawicieli krajów reprezentujących ponad 65% ludności Unii Europejskiej. Niemcy, jako najbardziej zaludniony kraj UE z ponad 80 milionami mieszkańców, miały zatem decydującą pozycję.
Jednak zwolennicy rozporządzenia nie poddali się (jeszcze). Projekt ten był już dwukrotnie przedstawiany w przeszłości i prawdopodobnie zostanie ponownie przedłożony w innej formie, mniej agresywnej na pierwszy rzut oka, ale otwierającej drogę do coraz większych nadużyć i wycieków danych.
W reakcji na odroczenie Chat Control, Pavel Durov, dyrektor generalny Telegramu, wyraził ulgę, potępiając jednocześnie poparcie dla tekstu ze strony Francji, w szczególności ze strony Bruno Retailleau i Laurenta Nuñeza.
🇪🇺 Telegram wysłał tę wiadomość do wszystkich swoich użytkowników we Francji w sprawie Chat Control. Ludzie muszą znać nazwiska tych, którzy próbują odebrać im wolność:
Dzisiaj Unia Europejska niemal odebrała wam prawo do prywatności. Miało dojść do głosowania nad ustawą, która zmusiłaby aplikacje do skanowania każdego…
— Pavel Durov (@durov) 14 października 2025 r.
Dzisiaj Unia Europejska niemal odebrała Ci prawo do prywatności. Miała głosować nad ustawą, która zmusiłaby aplikacje do skanowania każdej prywatnej wiadomości, zamieniając telefony wszystkich w narzędzia inwigilacji.
Francja była jednym z głównych motorów tej autorytarnej ustawy. Poparli ją ministrowie spraw wewnętrznych Bruno Retailleau (poprzedni) i Laurent Nuñez (obecny).
W marcu tego roku stwierdzili, że policja powinna mieć możliwość przeglądania prywatnych wiadomości obywateli francuskich.
Republikanie i grupa Renaissance Macrona głosowali za przyjęciem tego środka.
Przypomnijmy, że Pavel Durov został aresztowany w sierpniu 2024 r., a następnie zwolniony za kaucją i objęty nadzorem sądowym. W grudniu po raz pierwszy stanął przed sądem w Paryżu, aby odpowiedzieć na 12 zarzutów związanych z nielegalną działalnością na Telegramie.
Zaprzecza on wszelkiej bezpośredniej odpowiedzialności i broni zgodności swojej platformy, która od tego czasu wzmocniła swoje narzędzia do zgłaszania i moderowania treści.
Czym jest ChatControl? Jakie będą jego skutki?
ChatControl to projekt europejskiego rozporządzenia, zwanego również CSAR (Child Sexual Abuse Regulation), którego celem jest zobowiązanie komunikatorów takich jak WhatsApp, Signal czy Telegram do automatycznej analizy prywatnych wiadomości, zdjęć, filmów i linków wymienianych przez ich użytkowników przed ich wysłaniem oraz do blokowania ich, jeśli algorytm wykryje treści zabronione.
Oficjalnym celem jest walka z rozpowszechnianiem treści zawierających pornografię dziecięcą. Jednak przewidziany mechanizm oznaczałby masową inwigilację prywatnej komunikacji, w tym tej chronionej szyfrowaniem.
W praktyce platformy musiałyby wdrożyć algorytmy zdolne do skanowania treści wiadomości przed ich wysłaniem. Oznaczałoby to zainstalowanie systemu automatycznej kontroli na wszystkich telefonach i aplikacjach w Europie, co w praktyce zniweczyłoby bezpieczeństwo szyfrowania typu end-to-end.
Konsekwencje takiego rozwiązania byłyby poważne:
- Naruszenie prywatności – żadna wiadomość nie byłaby już naprawdę poufna;
- Tworzenie fałszywych alarmów – wysłanie zdjęcia swojego dziecka do dziadków mogłoby zaalarmować władze;
- Ryzyko nadużyć politycznych i bezpieczeństwa, takie narzędzie mogłoby być wykorzystywane do celów cenzury i wymierzone w dziennikarzy, przeciwników politycznych lub chronione zawody;
- Osłabienie bezpieczeństwa cyfrowego, stworzenie tylnych drzwi sprawiłoby, że komunikacja stałaby się podatna na ataki hakerów i wrogich państw.
- Skutki gospodarcze: ustawa ta spowodowałaby utratę zaufania i doprowadziłaby do wycofania się z europejskiego rynku usług takich jak Signal lub innych przedsiębiorstw dbających o ochronę swoich danych.
Pod pretekstem ochrony dzieci przed przestępcami seksualnymi ChatControl podważałoby podstawowe prawo wszystkich obywateli europejskich do prywatności i bezpieczeństwa komunikacji cyfrowej.
