W niestabilnej sytuacji gospodarczej i politycznej francuska młodzież będzie musiała poszukać nowych punktów odniesienia, aby przetrwać burzliwy okres. A może Bitcoin stanie się dla nowego pokolenia rozwiązaniem w obliczu tracącego sensu systemu?
Niepewna sytuacja: dokąd zmierza Francja?
Pod koniec września odbyły się targi Patrimonia, największa we Francji impreza poświęcona doradztwu majątkowemu. Z tej okazji postanowiliśmy zająć się następującym pytaniem: czy Bitcoin staje się ulubioną inwestycją nowego pokolenia we Francji?
Pytanie to wydaje nam się istotne, biorąc pod uwagę kilka sygnałów, które wydają się utrzymywać w dłuższej perspektywie:
- Kryzys na rynku nieruchomości: Od początku 2025 r. rynek nieruchomości wydaje się odzyskiwać pewną dynamikę. Tempo tego wzrostu należy jednak traktować z pewnym dystansem, ponieważ wynika ono z wyjątkowo niskiego poziomu z początku 2024 r., zgodnie z barometrem Crédit Logement/CSA. Zakończenie programu MaPrimeRénov’ w czerwcu również zahamowało nabywców. Przy średniej stopie procentowej kredytów wynoszącej 3,08% warunki pozostają mało korzystne, zwłaszcza dla osób kupujących mieszkanie po raz pierwszy.
- Zadłużenie, podwójny miecz Damoklesa: Złe zarządzanie budżetem w połączeniu z podwyżką stóp procentowych obciąża francuską gospodarkę, zwiększając ciężar zadłużenia.
- Pogorszenie reputacji: Ponadto agencja ratingowa Standard & Poor’s dwukrotnie obniżyła rating kredytowy Francji w 2024 r., z AA+ do AA, a następnie do AA-. Sytuacja ta skłania rynki obligacyjne do żądania wyższej premii za ryzyko, odzwierciedlając ich wątpliwości co do zdolności obsługi długu publicznego.
- Niejasna przyszłość polityczna: Niestabilność polityczna i brak porozumienia budżetowego blokują inwestycje i paraliżują gospodarkę. Przedsiębiorstwa działają w warunkach niepewności, a administracja publiczna ma coraz mniejsze pole manewru. INSEE przewiduje również wzrost stopy bezrobocia do 7,7% do końca 2025 r.
- Gwałtowny spadek nastrojów gospodarstw domowych: Według Doriana Roucher, szefa departamentu koniunktury w INSEE: „Realne wynagrodzenia są nadal poniżej poziomu z 2021 r.”. Szacuje on, że odzyskały one jedynie połowę z 3 punktów utraconych podczas kryzysu inflacyjnego. W rzeczywistości wzrost siły nabywczej wynika raczej z emerytur i świadczeń socjalnych. Najnowsze badanie INSEE, opublikowane w piątek 23 maja, wskazuje na dalszy spadek nastrojów gospodarstw domowych. Uważają oni bowiem, że ich sytuacja finansowa pogarsza się i nie jest to odpowiedni moment na dokonywanie większych zakupów.
Jak więc w tej niepewnej sytuacji gospodarczej radzi sobie nowe pokolenie? Jak budować swoją przyszłość na tak niestabilnych podstawach?
Bitcoin wciąż marginalnie wykorzystywany we Francji
Po trzech latach ciągłego wzrostu raport ADAN z 2025 r. pokazuje, że popularność kryptowalut stabilizuje się. W tym roku 10% Francuzów deklaruje, że posiada kryptowaluty, w porównaniu z około 12% w 2024 r., czyli prawie 5,5 mln osób.
Pomimo tego spowolnienia zainteresowanie pozostaje duże, ponieważ 1 na 3 Francuzów planuje zainwestować w kryptowaluty w 2025 roku. To ponowne zainteresowanie wynika w szczególności z wyraźnej preferencji dla Bitcoina, który sam stanowi 71% aktywów posiadanych przez Francuzów. Jednak, jak podkreślono w badaniu, „przejście od ciekawości do rzeczywistego wykorzystania pozostaje nadal ograniczone”.
Typowy profil inwestora kryptowalutowego pozostaje ogólnie niezmieniony: w większości są to mężczyźni (67%), młodzi ludzie (42% ma od 18 do 34 lat) i osoby zamożne (45% z wyższych grup społeczno-ekonomicznych) . Jedna trzecia z nich zarabia ponad 48 000 euro rocznie, ale 42% deklaruje dochody poniżej 30 000 euro, co wskazuje na pewną różnorodność profili.
Jednak dominuje ostrożność, ponieważ 64% inwestuje mniej niż 10% swoich oszczędności, a średnia kwota wynosi od 3116 do 3922 euro. Dwie trzecie mieszka na prowincji, co potwierdza, że kryptowaluty są popularne w całym kraju, a nie tylko w miastach.
Pokoleniowa zmiana w stosunku do tradycyjnych aktywów?
Młodsze pokolenia nie zaznały „złotych lat” swoich rodziców, charakteryzujących się historycznie niskimi stopami procentowymi, wciąż przystępnymi cenami nieruchomości i dynamicznym wzrostem gospodarczym.
Tak więc, nawet jeśli „nieruchomości pozostają bezpieczną lokatą kapitału”, jak wyjaśniono we wstępie, stają się one nieosiągalne dla znacznej części początkujących inwestorów. Marzenie o posiadaniu nieruchomości, które od dawna stanowiło sedno francuskiego ideału majątkowego, zaczyna się rozpadać. Młode pokolenia, zwłaszcza osoby w wieku od 18 do 34 lat, mają trudności z podjęciem decyzji o zakupie nieruchomości.
W tym kontekście logiczne może być obserwowanie przesunięcia w kierunku aktywów alternatywnych, które są bardziej płynne, bardziej mobilne i bardziej dostosowane do cyfrowego stylu życia nowego pokolenia.
Sektor kryptowalut zyskuje na popularności, zwłaszcza dzięki pojawieniu się nowych, prostszych kanałów dostępu, zintegrowanych z nawykami młodego pokolenia. Na przykład Revolut jest obecnie drugą platformą do nabywania kryptowalut we Francji, z której korzysta 24% posiadaczy.
Jednak, jak wyjaśnia Thierry Lobjois, dyrektor handlowy Paymium:
Zdecydowana większość młodych ludzi nie zgromadziła jeszcze majątku, więc inwestycje nie są dla nich zbyt istotne. Na marginesie, bardziej interesują się nowymi aktywami cyfrowymi, nie rozumiejąc ich jednak. Dla większości z nich handel kryptowalutami nie jest inwestycją, a raczej hazardem.
Francuskie instytucje sparaliżowane pomimo presji ze strony klientów
Według obserwacji Thierry’ego Lobjoisa zebranych po targach Patrimonia, „podejście do bitcoina/kryptowalut pozostaje nadal bardzo ostrożne, mimo że popyt detaliczny jest coraz większy”.
U podstaw tej obserwacji leży kilka problemów:
- Obecnie żadna francuska instytucja nie oferuje Bitcoinów. Jak wyjaśnia dyrektor handlowy Paymium, „jest to specyfika francuska, ponieważ w Hiszpanii pojawiają się lub już są dostępne oferty, np. w BBVA. Niemcy i Włochy nie powinny pozostawać w tyle. Po raz kolejny ryzykujemy, że będziemy ostatni”.
- Doradcy ds. zarządzania majątkiem (CGP) również wykazują się brakiem wiedzy technicznej: „nie rozumieją tematu, nie wiedzą, jak go potraktować”.
- Jak wyjaśnia Thierry Lobjois, tradycyjni pośrednicy (banki, ubezpieczyciele, firmy zarządzające itp.) nie oferują tego rodzaju usług. Doradcy CGP znajdują się zatem w izolacji w obliczu popytu, którego nie są w stanie zaspokoić.
- Regulacje MiCA również nie zapewniają pełnej zgodności, ponieważ są krytykowane przez branżę kryptowalutową jako „kosztowne, złożone, długotrwałe i przynoszące ograniczone korzyści w perspektywie krótkoterminowej”. Ta niezbędna dla zaufania akredytacja pozostaje przeszkodą, ponieważ na dzień 1 marca 2025 r. we Francji zarejestrowanych jest 105 PSAN, a tylko 4 z nich posiada akredytację.
Nie sposób nie dostrzec uderzającego podobieństwa między nieśmiałym przyjęciem Bitcoina we Francji a odrzuceniem Internetu przez instytucje w latach 90.
Raport Théry’ego, zlecony przez rząd Balladura w 1994 r., jest często przytaczany jako symbol tego strategicznego błędu. Stwierdzono w nim, że internet, ponieważ jest zdecentralizowany i niekontrolowany, nie ma przyszłości we Francji. Raport opowiadał się wówczas za dalszym rozwojem Minitelu.
W ten sposób Francja przegapiła przełom cyfrowy i pozostała daleko w tyle za wielkimi potęgami technologicznymi. Jak trafnie podsumował Thierry Lobjois: „Miejmy nadzieję, że presja zagraniczna przyspieszy zmiany”!
Jaka przyszłość czeka Bitcoina w majątku młodych ludzi?
Jak zauważa Thierry Lobjois, obecnie „zdecydowana większość młodych ludzi nie zgromadziła jeszcze majątku, więc inwestycje nie są dla nich zbyt istotne”. Istnieje jednak duży potencjał wzrostu, ponieważ 33% Francuzów deklaruje chęć zakupu kryptowaluty w 2025 roku.
Pomimo stabilizujących się ram regulacyjnych presja ze strony pokolenia „mobile first” może skłonić banki i pośredników do zainteresowania się ofertami inwestycji finansowych w kryptowaluty.
Podczas targów Patrimonia dyrektor handlowy Paymium zauważył wyraźną zmianę nastawienia doradców finansowych obecnych na stoisku firmy. W porównaniu z rokiem 2024 rozmowy ujawniły jaśniejsze motywacje i znacznie poważniejsze ambicje.
Według Thierry’ego Lobjoisa, BlackRock i jego ETF Bitcoin będą odgrywać rolę katalizatora w nadchodzących latach. Przy ponad 150 miliardach dolarów aktywów w ETF Bitcoin w Stanach Zjednoczonych, presja ze strony zagranicy powinna skłonić dużych graczy francuskich do przyspieszenia integracji, pod groźbą pozostawania w tyle.
W 2025 r. Bitcoin nadal nie jest aktywem referencyjnym dla nowego pokolenia. Dla niektórych budzi on jedynie ciekawość; dla większości, wciąż niedoinformowanej, pozostaje narzędziem spekulacji, a tylko mniejszość postrzega go jako prawdziwy aktyw.
Jednak droga do zrozumienia Bitcoina jest długa i usiana przeszkodami. W krajach takich jak Argentyna czy Iran, gdzie jego adopcja przyspieszyła pod presją kryzysów gospodarczych, pilna potrzeba sprzyjała szybkiemu przyswojeniu jego użyteczności (ochrona oszczędności, omijanie ograniczeń, odzyskanie pewnej formy wolności finansowej).
Natomiast w krajach o względnej stabilności, takich jak Francja, Bitcoin nadal postrzegany jest jako produkt zapewniający komfort, narzędzie osobistej suwerenności i przejrzystości, a nie jako pilna konieczność.
Ale na tym właśnie polega siła Bitcoina: nie narzuca się, tylko proponuje. A kiedy potrzeba stanie się koniecznością, zaproponuje się jako wiarygodna alternatywa dla tych, którzy są gotowi go zaakceptować.
